Lo lắng là phản ứng bình thường khi chúng ta đối mặt với áp lực trong học tập, công việc hoặc cuộc sống. Tuy nhiên, nếu cảm giác lo lắng xuất hiện thường xuyên, kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày thì đây có thể là dấu hiệu của rối loạn lo âu.
Rối loạn lo âu là gì?
Rối loạn lo âu là tình trạng người bệnh luôn cảm thấy lo lắng, sợ hãi hoặc căng thẳng quá mức, ngay cả khi không có mối nguy hiểm rõ ràng. Khác với cảm giác lo lắng thông thường, các triệu chứng của rối loạn lo âu kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, khó kiểm soát và làm ảnh hưởng đến học tập, công việc cũng như các mối quan hệ.
Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Đối với trẻ em, rối loạn lo âu thường khiến trẻ sợ đi học, ngại giao tiếp, bám cha mẹ hoặc thường xuyên than đau đầu, đau bụng mà không tìm thấy nguyên nhân thực thể.
Những dấu hiệu rối loạn lo âu thường gặp
Biểu hiện của rối loạn lo âu không chỉ xuất hiện ở cảm xúc mà còn ảnh hưởng đến hành vi và sức khỏe thể chất.
Lo lắng quá mức và khó kiểm soát
Đây là dấu hiệu điển hình nhất. Người bệnh luôn suy nghĩ theo hướng tiêu cực, lo lắng về những vấn đề rất nhỏ hoặc những tình huống chưa xảy ra. Dù được người khác trấn an, họ vẫn khó thoát khỏi cảm giác bất an.
Ở trẻ em, điều này có thể biểu hiện bằng việc lo sợ quá mức khi đi học, sợ bị điểm kém, sợ mắc lỗi hoặc luôn cần có cha mẹ ở bên.
Thường xuyên căng thẳng, bồn chồn
Người mắc rối loạn lo âu thường cảm thấy khó thư giãn. Họ luôn trong trạng thái căng thẳng, dễ giật mình, khó ngồi yên hoặc có cảm giác “đứng ngồi không yên” dù không có nguyên nhân rõ ràng.
Triệu chứng này kéo dài sẽ khiến người bệnh nhanh mệt mỏi và giảm hiệu quả trong học tập cũng như công việc.
Mất ngủ hoặc ngủ không sâu giấc
Lo lắng kéo dài khiến não bộ luôn ở trạng thái hoạt động quá mức. Người bệnh thường khó đi vào giấc ngủ, hay tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy với cảm giác mệt mỏi.
Ở trẻ nhỏ, cha mẹ có thể nhận thấy con ngủ không yên, hay giật mình, quấy khóc hoặc sợ ngủ một mình.
Khó tập trung và giảm hiệu quả học tập
Một dấu hiệu khác rất dễ nhận thấy là khả năng tập trung giảm sút. Người bệnh thường khó ghi nhớ, dễ bị phân tâm và mất nhiều thời gian để hoàn thành công việc.
Đối với trẻ em, tình trạng này có thể khiến kết quả học tập giảm, trẻ chậm tiếp thu bài hoặc thường xuyên quên những việc vừa được nhắc nhở.
Xuất hiện các triệu chứng về thể chất
Không ít người bị rối loạn lo âu đi khám nhiều chuyên khoa khác nhau vì nghĩ mình mắc bệnh tim mạch hoặc tiêu hóa. Trên thực tế, lo âu kéo dài có thể gây ra hàng loạt triệu chứng như:
- Tim đập nhanh, hồi hộp.
- Khó thở hoặc cảm giác nghẹn ở cổ.
- Đổ nhiều mồ hôi.
- Run tay chân.
- Đau đầu, đau bụng, buồn nôn.
- Căng cơ và mệt mỏi kéo dài.
Nếu các triệu chứng này xuất hiện lặp đi lặp lại nhưng kết quả khám sức khỏe đều bình thường, người bệnh nên được đánh giá thêm về sức khỏe tâm thần.
Né tránh giao tiếp và các tình huống xã hội
Người mắc rối loạn lo âu thường có xu hướng tránh những tình huống khiến họ cảm thấy căng thẳng như phát biểu trước đám đông, gặp gỡ người lạ hoặc tham gia các hoạt động tập thể.
Ở trẻ em, dấu hiệu này có thể biểu hiện bằng việc không muốn đến trường, ít chơi với bạn bè, ngại tham gia các hoạt động ngoại khóa hoặc luôn tìm lý do để ở nhà.
Khi nào cần đi khám?
Cha mẹ hoặc người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa Tâm lý – Tâm thần nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
- Lo lắng kéo dài trên vài tuần và không có dấu hiệu cải thiện.
- Các triệu chứng ảnh hưởng đến việc học, công việc hoặc sinh hoạt hằng ngày.
- Thường xuyên mất ngủ, hồi hộp, khó thở hoặc xuất hiện các cơn hoảng sợ.
- Né tránh giao tiếp, thu mình hoặc không muốn tham gia các hoạt động thường ngày.
- Trẻ có sự thay đổi rõ rệt về cảm xúc, hành vi hoặc kết quả học tập.
Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ rối loạn và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Phần lớn người bệnh đều có thể cải thiện đáng kể khi được can thiệp đúng phương pháp và kiên trì theo dõi.
Thăm khám và điều trị rối loạn lo âu tại hệ thống phòng khám PTA
Tại hệ thống phòng khám PTA, người bệnh sẽ được đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tâm thần cùng các chuyên gia tâm lý trực tiếp thăm khám và đánh giá toàn diện. Quá trình điều trị được xây dựng theo từng cá nhân, kết hợp giữa tư vấn tâm lý, trị liệu tâm lý và các phương pháp điều trị phù hợp theo chỉ định của bác sĩ khi cần thiết.
Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, bác sĩ không chỉ đánh giá tình trạng của trẻ mà còn phối hợp với gia đình để hướng dẫn cách đồng hành, hỗ trợ trẻ kiểm soát cảm xúc, giảm lo âu và cải thiện khả năng thích nghi trong học tập cũng như cuộc sống.
Kết luận
Rối loạn lo âu là một vấn đề sức khỏe tâm thần phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện và điều trị sớm. Việc nhận biết đúng các dấu hiệu rối loạn lo âu sẽ giúp người bệnh chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ trước khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Nếu bạn nhận thấy con thường xuyên lo lắng quá mức, sợ đi học, mất ngủ, thu mình, né tránh giao tiếp hoặc có những thay đổi bất thường về cảm xúc và hành vi, đừng chủ quan. Hãy đưa trẻ đến hệ thống phòng khám PTA để được bác sĩ chuyên khoa Tâm thần thăm khám, đánh giá và xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp. Phát hiện sớm chính là chìa khóa giúp trẻ phát triển khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.
