Phân xanh nhiều nước ở trẻ có thể liên quan đến chế độ bú, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, quá tải lactose hoặc bệnh lý đường ruột. Cha mẹ cần theo dõi đặc điểm phân và dấu hiệu đi kèm để biết khi nào cần đưa trẻ đi khám.
Phân xanh nhiều nước là như thế nào?
Phân xanh nhiều nước thường có màu xanh lá hoặc xanh vàng, lượng nước trong phân nhiều hơn bình thường. Ở trẻ bú mẹ hoàn toàn, phân vốn có thể khá lỏng. Cha mẹ nên so sánh với thói quen đi ngoài bình thường của con. Nếu trẻ đột ngột đi nhiều lần hơn, phân lỏng như nước hoặc tình trạng kéo dài thì cần tìm nguyên nhân.
Nguyên nhân trẻ đi phân xanh nhiều nước
Trẻ bú nhiều sữa đầu
Ở trẻ bú mẹ, thành phần sữa thay đổi trong một cữ bú. Nếu trẻ bú trong thời gian ngắn hoặc mẹ đổi bên quá sớm, trẻ có thể nhận lượng sữa đầu tương đối nhiều. Một số trường hợp có thể xuất hiện phân xanh, lỏng, nhiều bọt, kèm sôi bụng hoặc đầy hơi.
Cha mẹ không nên tự bỏ sữa đầu hay thay đổi cách bú quá mức. Việc điều chỉnh cữ bú cần dựa trên tình trạng thực tế của trẻ.
Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện
Trong những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa của trẻ vẫn đang phát triển. Hoạt động của men tiêu hóa, hệ vi sinh đường ruột và tốc độ vận chuyển thức ăn có thể chưa ổn định, khiến màu sắc và tính chất phân thay đổi.
Nếu trẻ vẫn bú tốt, tỉnh táo, không sốt và tăng cân phù hợp, phân xanh đôi khi chỉ là thay đổi tạm thời.
Quá tải hoặc kém hấp thu lactose
Lactose là loại đường có trong sữa mẹ và nhiều loại sữa công thức. Khi lượng lactose xuống ruột vượt quá khả năng tiêu hóa hoặc hoạt động của men lactase suy giảm, lactose có thể không được hấp thu hoàn toàn.
Trẻ có thể xuất hiện phân xanh, lỏng nhiều nước, có bọt, mùi chua, bụng sôi, đầy hơi hoặc quấy khóc sau bú. Tuy nhiên, các dấu hiệu này không đủ để khẳng định bất dung nạp lactose. Việc đánh giá cần dựa trên chế độ bú, tăng trưởng và triệu chứng đi kèm.
Thay đổi sữa hoặc chế độ ăn
Một số trẻ uống sữa công thức có thể đi phân xanh sau khi đổi sữa. Một số thành phần trong sữa, trong đó có sắt, cũng có thể làm màu phân thay đổi.
Với trẻ đã ăn dặm, rau xanh hoặc thực phẩm có màu đậm cũng có thể khiến phân chuyển xanh. Nếu trẻ vẫn ăn uống, vui chơi bình thường thì có thể tiếp tục theo dõi.
Nhiễm trùng đường tiêu hóa
Nếu phân xanh nhiều nước kèm sốt, nôn, đau bụng, phân có nhiều nhầy hoặc máu, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiêu hóa. Trẻ nhỏ bị tiêu chảy nhiều lần có nguy cơ mất nước nhanh.
Cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh cho trẻ. Nếu trẻ mệt, bú kém hoặc đi ngoài liên tục, cần đưa trẻ đi khám sớm.
Khi nào trẻ cần đi khám?
Nếu trẻ chỉ đi phân xanh một vài lần nhưng vẫn bú tốt, chơi tỉnh táo, không sốt, không nôn và tăng cân bình thường, cha mẹ có thể theo dõi thêm.
Nên đưa trẻ đi khám khi phân xanh nhiều nước kéo dài, số lần đi ngoài tăng rõ rệt, phân có máu hoặc nhiều nhầy, trẻ sốt, nôn nhiều, bỏ bú, bụng chướng hoặc quấy khóc bất thường.
Đặc biệt, cần chú ý các dấu hiệu mất nước như môi miệng khô, tiểu ít, mắt trũng, mệt hoặc lừ đừ. Trẻ càng nhỏ tuổi thì nguy cơ mất nước càng nhanh.
Cha mẹ nên làm gì khi trẻ đi phân xanh nhiều nước?
Trước tiên, cha mẹ nên theo dõi số lần đi ngoài, màu sắc, độ lỏng và mùi của phân. Có thể chụp hình phân để bác sĩ dễ đánh giá khi thăm khám.
Với trẻ bú mẹ, nên tiếp tục cho bú theo nhu cầu. Không nên tự ý ngừng sữa mẹ, bỏ sữa đầu hoặc hạn chế cữ bú chỉ vì thấy phân xanh.
Với trẻ dùng sữa công thức, không nên liên tục đổi sữa khi chưa xác định nguyên nhân.
Cha mẹ cũng cần theo dõi khả năng bú, lượng nước tiểu, cân nặng và trạng thái của trẻ. Nếu trẻ tiêu chảy, việc phòng mất nước rất quan trọng.
Có nên đổi sang sữa không lactose?
Không phải mọi trường hợp phân xanh nhiều nước đều liên quan đến lactose. Vì vậy, cha mẹ không nên thấy trẻ đi phân xanh, phân chua hoặc nhiều bọt là lập tức đổi sang sữa không lactose.
Bác sĩ cần xem xét chế độ bú, loại sữa, tình trạng tăng trưởng và triệu chứng đi kèm. Nếu nghi ngờ kém hấp thu lactose hoặc bất dung nạp lactose thứ phát, trẻ mới cần được tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp.
Khám tiêu hóa – dinh dưỡng cho trẻ tại Hệ thống Phòng khám PTA
Phân xanh nhiều nước có thể chỉ là thay đổi tạm thời nhưng cũng có thể liên quan đến chế độ bú, kém hấp thu lactose, rối loạn tiêu hóa hoặc bệnh lý đường ruột. Nếu tình trạng kéo dài hoặc trẻ có biểu hiện bất thường, cha mẹ nên đưa con đi khám.
Tại Hệ thống Phòng khám PTA, trẻ được bác sĩ Nhi thăm khám, đánh giá tình trạng tiêu hóa, dinh dưỡng, chế độ ăn bú và quá trình tăng trưởng. PTA hiện có đội ngũ bác sĩ Nhi và bác sĩ có thế mạnh về tiêu hóa – dinh dưỡng cho trẻ.
Nếu trẻ đi phân xanh nhiều nước kéo dài, phân chua, nhiều bọt, bú kém hoặc chậm tăng cân, cha mẹ có thể đặt lịch khám tại Hệ thống Phòng khám PTA để được đánh giá nguyên nhân và tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.
