Cách nhận biết viêm phổi ở trẻ là điều cha mẹ cần nắm rõ để tránh nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường. Nhận biết sớm các dấu hiệu như thở nhanh, ho kéo dài, sốt giúp trẻ được điều trị kịp thời và hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Viêm phổi ở trẻ em là gì? Tại sao lại nguy hiểm?
Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng nặng ở phổi, làm các túi nang (phế nang) bị lấp đầy bởi dịch mủ hoặc dịch nhầy. Điều này cản trở quá trình trao đổi oxy, khiến trẻ bị thiếu oxy nuôi dưỡng cơ thể.
Khác với người lớn, hệ hô hấp của trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, đường thở ngắn và hẹp nên diễn tiến bệnh thường rất nhanh. Chỉ từ một cơn cảm lạnh thông thường, nếu không được theo dõi, trẻ có thể rơi vào suy hô hấp chỉ sau 24 – 48 giờ.
Những dấu hiệu giúp nhận biết viêm phổi ở trẻ
Thở nhanh bất thường
Đây là dấu hiệu nhận biết chính xác nhất tình trạng viêm phổi tại nhà. Cha mẹ hãy vén áo con lên, đếm nhịp chuyển động của bụng hoặc ngực khi con đang nằm yên hoặc ngủ và so sánh với các mốc sau:
- Trẻ dưới 2 tháng tuổi: Thở nhanh khi nhịp thở từ 60 lần/phút trở lên.
- Trẻ từ 2 – 12 tháng tuổi: Thở nhanh khi nhịp thở từ 50 lần/phút trở lên.
- Trẻ từ 1 – 5 tuổi: Thở nhanh khi nhịp thở từ 40 lần/phút trở lên.
> Lưu ý: Nếu bạn đếm thấy nhịp thở của con cao hơn các mốc trên 2 lần liên tiếp, con gần như chắc chắn đã bị viêm phổi.
Ho kéo dài, không cải thiện
Ho trong viêm phổi thường kéo dài nhiều ngày và không có dấu hiệu giảm dần. Trẻ thường ho khan giai đoạn đầu, sau đó ho có đờm đặc màu xanh hoặc vàng. Cơn ho có thể nặng hơn vào ban đêm, khiến trẻ khó ngủ và mệt mỏi hơn.
Sốt kéo dài hoặc sốt cao
Trẻ có thể sốt cao liên tục hoặc sốt nhẹ nhưng kéo dài nhiều ngày. Tình trạng sốt thường khó hạ hoặc không cải thiện rõ rệt như các bệnh cảm thông thường.
Thở khò khè hoặc khó thở
Trẻ viêm phổi thường có tiếng thở khò khè (do dịch nhầy trong phế quản) hoặc tiếng thở rít (do hẹp đường thở). Một số trẻ còn có dấu hiệu khó thở, thở nặng nhọc hoặc gắng sức để thở.
Co rút lồng ngực
Khi trẻ hít vào, nếu phần ngực hoặc dưới sườn của trẻ bị lõm xuống thay vì phồng lên như bình thường thì đây là dấu hiệu viêm phổi đã tiến triển nặng.
Trẻ mệt, bú kém hoặc quấy khóc
Viêm phổi không chỉ ảnh hưởng đến hô hấp mà còn làm trẻ suy giảm thể trạng. Trẻ có thể ăn kém, bú ít, quấy khóc hoặc trở nên lừ đừ, ít chơi hơn bình thường.
Phân biệt viêm phổi với cảm lạnh thông thường
Nhịp thở và lồng ngực
Đây là điểm khác biệt lớn nhất. Khi viêm phổi, trẻ có dấu hiệu nổi bật là thở nhanh, khó thở hoặc rút lõm lồng ngực. Trong khi cảm lạnh thông thường chỉ ho, khò khè, có thể nghẹt mũi nhưng nhịp thở vẫn đều, bụng phập phồng nhẹ nhàng.
Ho và đờm
Cơn ho do cảm lạnh thường là ho húng hắng, ho khan hoặc ho có đờm loãng, trong. Con thường ho nhiều hơn khi vừa nằm xuống do dịch mũi chảy xuống họng.
Với viêm phổi, tiếng ho thường nghe rất “nặng”, ho sâu từ trong lực ngực và có rất nhiều đờm đặc. Màu đờm lúc này thường chuyển sang xanh hoặc vàng đục. Đôi khi con ho đến mức đỏ gay mặt mày hoặc nôn trớ ra toàn đờm đặc.
Trạng thái và mức độ sốt
Trẻ cảm lạnh có thể sốt cao nhưng sau khi uống thuốc hạ sốt, con vẫn tỉnh táo, thích chơi đùa và ăn uống gần như bình thường.
Nhưng với viêm phổi, con thường rất mệt, rũ rượi, da dẻ nhợt nhạt và lờ đờ. Con sẽ bỏ bú hoặc chán ăn rõ rệt vì quá mệt để nuốt. Cơn sốt của viêm phổi cũng rất “lỳ”, thường là sốt cao liên tục 2-3 ngày không hạ hoặc vừa hạ xong lại bùng phát trở lại ngay.
Xem thêm: Trẻ ho khan kéo dài: Nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm và cách xử lý hiệu quả cho phụ huynh
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Nếu trẻ có một trong những dấu hiệu sau, cha mẹ cần đưa con đến cơ sở y tế gần nhất:
- Thở nhanh liên tục: Dù đã hạ sốt nhưng nhịp thở vẫn cao hơn mức bình thường.
- Sốt cao kéo dài: Sốt không giảm sau vài ngày hoặc đã khỏi nhưng tái sốt
- Bỏ bú, lờ đờ: Trẻ quá mệt không thể bú hoặc ngủ lịm, khó đánh thức.
- Tiếng thở rít: Nghe rõ khi trẻ nằm yên.
- Tím tái: Xuất hiện sắc xanh tím ở môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay (dấu hiệu thiếu oxy cấp).
- Rút lõm lồng ngực: Dấu hiệu điển hình của việc phổi đang suy kiệt.
Lời khuyên cho phụ huynh
Viêm phổi không chỉ là một bệnh lý hô hấp thông thường mà là một thử thách đối với sức đề kháng non nớt của trẻ. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu và can thiệp đúng cách sẽ giúp quá trình hồi phục của con ngắn lại, bố mẹ bớt lo lắng hơn.
Tại Hệ thống phòng khám PTA, đội ngũ bác sĩ nhi khoa chuyên nghiệp sẽ giúp đánh giá toàn diện tình trạng hô hấp của trẻ, từ những biểu hiện nhỏ nhất để phát hiện sớm nguy cơ viêm phổi và can thiệp kịp thời.
Nếu bạn thấy con có bất kỳ biểu hiện nào bất thường, liên hệ PTA ngay để con được kiểm tra và chăm sóc tốt nhất!
