Trẻ đầy hơi sau bú thường biểu hiện bằng bụng căng, xì hơi nhiều, quấy khóc hoặc co chân lên bụng. Tình trạng này có thể do trẻ nuốt nhiều không khí khi bú, bú quá nhanh, hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện hoặc gặp vấn đề trong tiêu hóa lactose. Cha mẹ cần nhận biết đúng nguyên nhân để chăm sóc trẻ phù hợp.
Vì sao trẻ thường xuyên đầy hơi sau khi bú?
Trẻ nuốt nhiều không khí trong lúc bú
Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp nhất. Khi trẻ bú mẹ nhưng ngậm bắt vú chưa đúng hoặc bú bình với núm ti không phù hợp, trẻ có thể nuốt vào nhiều không khí cùng với sữa.
Lượng khí này tích tụ trong dạ dày khiến trẻ căng tức, khó chịu và cần ợ hơi sau bú. Một phần khí đi xuống đường ruột khiến trẻ sôi bụng và xì hơi nhiều.
Trẻ khóc nhiều trước khi bú cũng có thể nuốt thêm không khí, làm cảm giác đầy bụng rõ hơn.
Trẻ bú quá nhanh hoặc quá nhiều
Nhiều cha mẹ lo con đói nên cố gắng cho trẻ bú hết lượng sữa đã chuẩn bị. Tuy nhiên, nhu cầu của mỗi trẻ khác nhau và có thể thay đổi giữa các cữ.
Nếu trẻ bú quá nhiều trong một lần, dạ dày bị căng khiến trẻ dễ đầy bụng, ọc sữa và khó chịu. Tương tự, núm ti có dòng chảy quá nhanh khiến trẻ phải nuốt liên tục, từ đó tăng nguy cơ nuốt không khí.
Vì vậy, thay vì ép trẻ hoàn thành một lượng sữa cố định, cha mẹ nên chú ý tín hiệu đói và no của con.
Khả năng tiêu hóa lactose chưa tốt
Nếu trẻ đầy hơi sau bú kèm bụng sôi, xì hơi nhiều, phân lỏng, có bọt và mùi chua, khả năng tiêu hóa lactose là một yếu tố cần được xem xét.
Lactose là đường tự nhiên có trong sữa mẹ và nhiều loại sữa công thức. Để hấp thu lactose, cơ thể cần enzyme lactase tại ruột non.
Khi lactose không được tiêu hóa hoàn toàn, phần còn lại đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men. Quá trình này sinh ra khí, khiến trẻ đầy hơi, chướng bụng và xì hơi nhiều. Trẻ cũng có thể đi ngoài phân lỏng hoặc phân chua.
Tình trạng giảm khả năng tiêu hóa lactose có thể xuất hiện tạm thời sau một đợt tiêu chảy hoặc tổn thương niêm mạc đường ruột.
Một số vấn đề tiêu hóa khác
Đầy hơi sau bú đôi khi không liên quan trực tiếp đến sữa. Trẻ có thể gặp các vấn đề như táo bón, rối loạn tiêu hóa hoặc nhiễm trùng đường tiêu hóa.
Một số trường hợp dị ứng đạm sữa bò cũng có biểu hiện tại đường tiêu hóa. Tuy nhiên, dị ứng đạm sữa bò khác với bất dung nạp lactose và cần được đánh giá dựa trên nhiều triệu chứng, tiền sử của trẻ.
Nhìn biểu hiện nào để biết trẻ đầy hơi cần chú ý?
Đầy hơi nhưng trẻ vẫn bú tốt
Nếu trẻ đầy hơi trong thời gian ngắn sau bú, sau đó ợ hoặc xì hơi và trở lại bình thường thì cha mẹ chưa cần quá lo lắng.
Đặc biệt, nếu trẻ vẫn bú tốt, ngủ được, không nôn nhiều, phân không có bất thường và tăng cân phù hợp thì đầy hơi có thể liên quan đến cách bú hoặc đặc điểm tiêu hóa ở giai đoạn này.
Cha mẹ nên quan sát xem tình trạng có giảm sau khi điều chỉnh tư thế bú và hỗ trợ trẻ ợ hơi hay không.
Đầy hơi kèm phân chua, nhiều bọt
Nếu trẻ không chỉ đầy hơi mà còn thường xuyên sôi bụng, xì hơi nhiều, đi ngoài phân lỏng, có bọt hoặc mùi chua rõ, cha mẹ cần chú ý hơn đến khả năng tiêu hóa lactose.
Tuy nhiên, không thể chẩn đoán bất dung nạp lactose chỉ bằng những dấu hiệu này. Trẻ cần được đánh giá kết hợp với chế độ bú, tiền sử tiêu chảy và quá trình tăng trưởng.
Cha mẹ không nên tự ý chuyển sang sữa không lactose chỉ vì trẻ đầy hơi và phân chua.
Đầy hơi kèm nôn hoặc quấy khóc nhiều
Trẻ nhỏ có thể ọc một lượng sữa sau bú. Tuy nhiên, nếu trẻ nôn nhiều, nôn mạnh, bụng chướng rõ hoặc liên tục quấy khóc vì khó chịu thì cần được theo dõi kỹ.
Đặc biệt, nếu trẻ bỏ bú, mệt, sốt, bụng căng bất thường, phân có máu hoặc các biểu hiện toàn thân khác, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm thay vì tiếp tục xử lý tại nhà.
Làm gì khi trẻ bị đầy hơi sau bú?
Điều chỉnh tư thế và cách cho trẻ bú
Với trẻ bú mẹ, cần đảm bảo trẻ ngậm bắt vú đúng để hạn chế nuốt không khí. Nếu trẻ bú bình, cha mẹ nên giữ bình ở góc phù hợp để phần núm ti luôn có sữa, tránh trẻ hút nhiều không khí.
Núm ti cũng cần phù hợp với độ tuổi. Dòng sữa quá nhanh khiến trẻ dễ sặc và nuốt vội, trong khi dòng quá chậm có thể khiến trẻ phải hút mạnh hơn.
Sau cữ bú, cha mẹ có thể bế trẻ ở tư thế phù hợp và hỗ trợ ợ hơi. Không nên đặt trẻ nằm ngay sau khi vừa bú no.
Không ép trẻ bú quá nhiều
Lượng sữa phù hợp phụ thuộc vào độ tuổi, cân nặng, chế độ ăn và nhu cầu của từng trẻ. Cha mẹ không nên cố ép con uống hết bình nếu trẻ đã xuất hiện dấu hiệu no.
Chia lượng sữa hợp lý giữa các cữ có thể giúp hệ tiêu hóa xử lý tốt hơn và hạn chế cảm giác căng tức sau bú.
Nếu trẻ thường xuyên đầy bụng sau mỗi cữ, phụ huynh có thể ghi lại lượng sữa, thời gian bú và biểu hiện sau bú để thuận tiện khi trao đổi với bác sĩ.
Đừng vội đổi sữa
Khi trẻ đầy hơi, nhiều cha mẹ nghĩ ngay đến việc đổi sữa. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân nằm ở cách bú, lượng sữa hoặc một vấn đề tiêu hóa khác thì đổi sữa chưa chắc giải quyết được tình trạng.
Việc thay đổi sữa liên tục còn khiến cha mẹ khó xác định nguyên nhân thực sự. Đặc biệt, không nên tự chuyển sang sữa không lactose hoặc sữa công thức đặc biệt nếu chưa có đánh giá phù hợp.
Khi nào trẻ đầy hơi sau bú cần đi khám?
Nếu tình trạng đầy hơi xuất hiện thường xuyên, kéo dài và khiến trẻ khó chịu sau hầu hết các cữ bú, cha mẹ nên cho trẻ được đánh giá. Những trường hợp kèm tiêu chảy kéo dài, phân chua nhiều bọt, nôn nhiều, bú kém hoặc chậm tăng cân cũng cần được chú ý.
Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm nếu trẻ bụng chướng rõ, nôn bất thường, phân có máu, bỏ bú, sốt, mệt hoặc có biểu hiện bất thường về toàn trạng.
Khám các vấn đề tiêu hóa – dinh dưỡng tại Hệ thống Phòng khám PTA
Hệ thống Phòng khám PTA hiện có chuyên khoa Nhi, tiếp nhận thăm khám các bệnh lý đường tiêu hóa và tư vấn chế độ dinh dưỡng theo từng giai đoạn phát triển của trẻ. Đội ngũ PTA cũng có các bác sĩ có chuyên môn về tiêu hóa và dinh dưỡng Nhi.
Khi trẻ thường xuyên đầy hơi sau bú, bác sĩ có thể đánh giá cách bú, loại sữa, lượng sữa, đặc điểm phân, các triệu chứng đi kèm và quá trình tăng trưởng để tìm nguyên nhân phù hợp.
Nếu trẻ đầy hơi sau bú kéo dài, thường xuyên sôi bụng, xì hơi, quấy khóc, đi ngoài phân chua hoặc tăng cân kém, cha mẹ có thể đưa con đến Hệ thống Phòng khám PTA để được bác sĩ Nhi thăm khám và tư vấn chế độ bú – dinh dưỡng phù hợp, giúp con tiêu hóa tốt và phát triển khỏe mạnh.
