Phân có bọt ở trẻ có thể xuất hiện do đặc điểm tiêu hóa, chế độ bú, bất dung nạp lactose hoặc một số vấn đề đường ruột. Thay vì chỉ nhìn bọt trong phân, cha mẹ cần quan sát thêm màu sắc, mùi, số lần đi ngoài và biểu hiện của trẻ để nhận biết khi nào cần đưa con đi khám.
Vì sao phân của trẻ lại có bọt?
Hệ tiêu hóa của trẻ còn đang hoàn thiện
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa vẫn trong quá trình phát triển. Khả năng tiêu hóa và hấp thu một số thành phần dinh dưỡng có thể chưa ổn định như ở trẻ lớn.
Do đó, đặc điểm phân có thể thay đổi tương đối thường xuyên. Có thời điểm phân lỏng hơn, có bọt hoặc mùi khác so với bình thường nhưng trẻ vẫn khỏe mạnh.
Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ nhìn một lần đi ngoài để kết luận trẻ bị rối loạn tiêu hóa. Cần theo dõi sự thay đổi trong nhiều lần đi ngoài và kết hợp với tình trạng ăn, ngủ, vui chơi, tăng cân của trẻ.
Lactose không được tiêu hóa hoàn toàn
Lactose là loại đường tự nhiên có trong sữa mẹ và nhiều loại sữa công thức. Để cơ thể hấp thu lactose, ruột non cần enzyme lactase phân giải loại đường này.
Khi lượng lactose không được tiêu hóa hết, lactose đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn đường ruột lên men. Quá trình này tạo ra khí và acid, khiến trẻ có thể xuất hiện phân lỏng, nhiều bọt, mùi chua, bụng sôi và xì hơi nhiều.
Tình trạng này có thể gặp khi trẻ bất dung nạp lactose, đặc biệt là bất dung nạp lactose thứ phát sau một đợt tiêu chảy hoặc viêm đường ruột.
Trẻ có thể bị quá tải lactose
Quá tải lactose và bất dung nạp lactose dễ bị nhầm lẫn bởi đều có thể khiến trẻ đi ngoài phân có bọt, mùi chua và đầy hơi.
Ở tình trạng quá tải lactose, trẻ vẫn có enzyme lactase nhưng lượng lactose đưa vào đường tiêu hóa tại một thời điểm có thể vượt khả năng xử lý. Vì vậy, một phần lactose xuống đại tràng và bị lên men.
Cha mẹ không nên chỉ dựa vào dấu hiệu phân có bọt để tự kết luận trẻ bất dung nạp lactose và chuyển ngay sang sữa không lactose.
Một số vấn đề đường tiêu hóa khác
Phân có bọt cũng có thể xuất hiện khi trẻ bị tiêu chảy, nhiễm trùng đường ruột hoặc rối loạn tiêu hóa. Khi đó, trẻ thường có thêm những thay đổi khác như số lần đi ngoài tăng đột ngột, phân nhiều nước, nôn, sốt, đau bụng hoặc bú kém.
Đặc biệt, nếu phân xuất hiện nhiều nhầy hoặc máu, cha mẹ không nên chỉ theo dõi tại nhà mà cần cho trẻ được đánh giá nguyên nhân.
Nhìn phân có bọt thế nào để biết trẻ đang gặp vấn đề?
Phân có bọt nhưng trẻ vẫn bú và tăng cân tốt
Nếu trẻ thỉnh thoảng đi ngoài phân có một ít bọt nhưng vẫn bú tốt, ngủ bình thường, vui chơi và tăng cân phù hợp thì chưa chắc đây là biểu hiện bệnh lý.
Cha mẹ có thể theo dõi thêm số lần đi ngoài và đặc điểm phân trong những ngày tiếp theo thay vì tự ý dùng thuốc, men tiêu hóa hoặc thay đổi sữa.
Phân có bọt và mùi chua
Phân vừa có bọt vừa có mùi chua, kèm bụng sôi, đầy hơi và xì hơi nhiều có thể gợi ý quá trình lên men carbohydrate trong đường ruột.
Nếu tình trạng thường xuyên xuất hiện sau bú hoặc uống sữa, khả năng tiêu hóa lactose là một trong những yếu tố có thể được xem xét.
Tuy nhiên, mùi chua của phân không đủ để chẩn đoán bất dung nạp lactose. Việc đánh giá cần dựa vào nhiều yếu tố khác như tuổi, loại sữa, tiền sử tiêu chảy và quá trình tăng trưởng.
Phân có bọt kèm nhầy hoặc máu
Một ít chất nhầy đôi khi có thể xuất hiện trong phân, nhưng nếu lượng nhầy tăng rõ rệt hoặc lặp lại nhiều ngày, cha mẹ cần chú ý.
Đặc biệt, phân có bọt kèm máu, trẻ đau bụng, nôn, sốt hoặc quấy khóc nhiều là những biểu hiện cần được bác sĩ đánh giá. Nguyên nhân lúc này có thể không đơn thuần liên quan đến lactose.
Phân có bọt kèm chậm tăng cân
Một yếu tố rất quan trọng nhưng dễ bị bỏ qua là tốc độ tăng trưởng của trẻ.
Nếu trẻ thường xuyên đi ngoài phân lỏng, có bọt, bú kém và tăng cân chậm, tình trạng tiêu hóa – hấp thu cần được đánh giá kỹ hơn. Rối loạn tiêu hóa kéo dài có thể ảnh hưởng đến lượng năng lượng và dưỡng chất mà trẻ hấp thu mỗi ngày.
Trẻ đi ngoài phân có bọt, cha mẹ nên làm gì?
Đừng vội đổi sữa
Thấy phân có bọt, nhiều phụ huynh nghĩ ngay rằng trẻ “không hợp sữa” và nhanh chóng chuyển sang loại khác. Tuy nhiên, đây chưa chắc là cách xử lý phù hợp.
Việc đổi sữa liên tục có thể khiến hệ tiêu hóa của trẻ phải thích nghi nhiều lần, đồng thời làm cha mẹ khó xác định đâu là nguyên nhân thực sự khiến đặc điểm phân thay đổi.
Nếu trẻ dùng sữa công thức, cha mẹ nên kiểm tra lại cách pha, tỷ lệ sữa – nước và cách bảo quản. Sữa cần được pha đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, không tự ý pha đặc hoặc loãng.
Không tự ý cho trẻ dùng sữa không lactose
Phân có bọt và mùi chua không đồng nghĩa trẻ chắc chắn bị bất dung nạp lactose. Vì vậy, cha mẹ không nên tự loại bỏ lactose khỏi chế độ dinh dưỡng chỉ dựa trên đặc điểm phân.
Đặc biệt với trẻ đang bú mẹ, không nên tự ý ngừng bú vì nghi ngờ lactose. Nếu trẻ thực sự gặp vấn đề về tiêu hóa lactose, bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân và hướng dẫn điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp.
Theo dõi cả trẻ, không chỉ theo dõi phân
Ngoài màu sắc và tính chất phân, cha mẹ nên chú ý số lần đi ngoài, lượng sữa trẻ bú, biểu hiện đau bụng, đầy hơi, nôn và tình trạng tăng cân.
Có thể chụp lại hình ảnh phân bất thường để bác sĩ tham khảo khi thăm khám. Đây thường là thông tin hữu ích hơn việc cha mẹ chỉ mô tả “phân xấu” hoặc “phân không bình thường”.
Khi nào phân có bọt cần đưa trẻ đi khám?
Nếu phân có bọt chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn và trẻ vẫn ăn, ngủ, sinh hoạt bình thường, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi.
Ngược lại, nên đưa trẻ đi khám khi phân có bọt kéo dài hoặc đi ngoài nhiều lần trong ngày, đặc biệt nếu kèm phân nhiều nước, mùi chua rõ, nhiều nhầy hoặc có máu. Trẻ bú kém, nôn nhiều, sốt, đau bụng, bụng chướng hoặc chậm tăng cân cũng cần được kiểm tra.
Nếu trẻ có biểu hiện mất nước như tiểu ít, môi miệng khô, mắt trũng, mệt nhiều hoặc li bì, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm.
Khám các vấn đề tiêu hóa ở trẻ tại Hệ thống Phòng khám PTA
Phân có bọt có thể liên quan đến chế độ bú, khả năng tiêu hóa lactose hoặc một số vấn đề đường tiêu hóa khác. Thay vì chỉ tìm cách làm cho phân “đẹp” trở lại, điều quan trọng là xác định nguyên nhân nếu tình trạng bất thường kéo dài.
Hệ thống Phòng khám PTA có chuyên khoa Nhi, tiếp nhận thăm khám các bệnh lý đường tiêu hóa và tư vấn dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ. PTA cũng có đội ngũ bác sĩ có kinh nghiệm về tiêu hóa và dinh dưỡng Nhi, giúp đánh giá đồng thời tình trạng tiêu hóa và quá trình tăng trưởng của trẻ.
Nếu trẻ đi ngoài phân có bọt kéo dài, phân chua, nhiều nhầy, tiêu chảy, đầy hơi hoặc chậm tăng cân, cha mẹ có thể đưa con đến Hệ thống Phòng khám PTA để được bác sĩ thăm khám, tìm nguyên nhân và tư vấn chế độ chăm sóc – dinh dưỡng phù hợp.
