Xì hơi là hoạt động bình thường giúp cơ thể đào thải khí ra khỏi đường tiêu hóa. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, tình trạng này có thể xảy ra khá thường xuyên do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, trẻ dễ nuốt không khí khi bú và đang làm quen với nhiều loại thức ăn.
Vì vậy, trẻ hay xì hơi nhưng vẫn bú tốt, ngủ bình thường, bụng mềm và tăng cân phù hợp thường chưa phải dấu hiệu đáng lo. Tuy nhiên, nếu trẻ xì hơi liên tục kèm chướng bụng, quấy khóc, tiêu chảy, táo bón, phân bất thường hoặc ăn bú kém, cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân thay vì chỉ tìm cách giảm hơi.
Vì sao trẻ hay xì hơi hơn bình thường?
Khí trong đường tiêu hóa có thể đến từ không khí trẻ nuốt vào hoặc được tạo ra trong quá trình tiêu hóa thức ăn. Một số thói quen ăn bú và vấn đề đường ruột có thể khiến lượng khí tăng lên.
Trẻ nuốt nhiều không khí khi bú
Đây là nguyên nhân khá thường gặp ở trẻ nhỏ. Nếu trẻ ngậm bắt vú chưa phù hợp, bú quá nhanh hoặc núm ti có dòng sữa không phù hợp, trẻ có thể nuốt nhiều không khí cùng với sữa.
Lượng khí này đi vào đường tiêu hóa khiến trẻ thường xuyên ợ hơi hoặc xì hơi. Một số trẻ còn có biểu hiện bụng căng và quấy khóc sau cữ bú.
Cha mẹ nên quan sát tư thế bú và tốc độ bú trước khi nghĩ rằng con đang gặp bệnh lý tiêu hóa.
Hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện
Trong những tháng đầu đời, hệ tiêu hóa vẫn đang phát triển. Hoạt động của các enzyme tiêu hóa, hệ vi sinh đường ruột và nhu động ruột chưa hoàn toàn ổn định.
Do đó, trẻ sơ sinh có thể xì hơi nhiều hơn người lớn mà vẫn khỏe mạnh. Nếu trẻ bú tốt, không nôn bất thường, phân không có dấu hiệu đáng lo và tăng cân đều, cha mẹ có thể tiếp tục theo dõi.
Thay đổi chế độ ăn
Khi trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm, đường ruột phải làm quen với nhiều thực phẩm mới. Một số loại thức ăn có thể tạo nhiều khí hơn trong quá trình tiêu hóa.
Nếu nhận thấy trẻ thường xuyên đầy hơi sau một món ăn cụ thể, cha mẹ có thể ghi lại thực đơn và phản ứng của con. Không nên loại bỏ hàng loạt thực phẩm khi chưa xác định rõ yếu tố liên quan.
Khả năng tiêu hóa lactose bị ảnh hưởng
Lactose là loại đường có trong sữa mẹ và nhiều loại sữa công thức. Khi lactose không được tiêu hóa hoàn toàn, phần còn lại xuống đại tràng có thể bị lên men và tạo khí.
Trẻ có thể xì hơi nhiều, bụng sôi, đầy bụng, kèm phân lỏng, chua hoặc nhiều bọt. Tuy nhiên, chỉ riêng việc xì hơi nhiều chưa đủ để kết luận trẻ bất dung nạp lactose.
Cha mẹ không nên tự ngừng sữa mẹ hoặc chuyển sang sữa không lactose chỉ dựa trên triệu chứng này.
Khi nào xì hơi nhiều chỉ là bình thường và khi nào cần chú ý?
Thay vì đếm trẻ xì hơi bao nhiêu lần mỗi ngày, cha mẹ nên nhìn vào toàn trạng. Tần suất xì hơi có thể khác nhau giữa từng trẻ và thay đổi theo chế độ ăn.
Trẻ xì hơi nhưng vẫn ăn bú tốt
Nếu trẻ thường xuyên xì hơi nhưng bụng vẫn mềm, bú tốt, ngủ bình thường, không sốt, không nôn và đi ngoài bình thường thì thường chưa cần quá lo lắng.
Trong trường hợp này, cha mẹ có thể kiểm tra lại cách bú và tiếp tục quan sát. Không cần tự sử dụng thuốc hoặc men tiêu hóa chỉ để giảm số lần xì hơi.
Xì hơi kèm chướng bụng và quấy khóc
Nếu trẻ xì hơi nhiều nhưng bụng thường xuyên căng, sôi bụng, quấy khóc sau ăn hoặc co chân vì khó chịu, cha mẹ nên chú ý đến các triệu chứng tiêu hóa khác.
Tình trạng này có thể liên quan đến cách bú, táo bón, chế độ ăn hoặc khả năng tiêu hóa một số thành phần thức ăn.
Xì hơi kèm phân bất thường
Phân cung cấp thêm thông tin quan trọng để đánh giá hệ tiêu hóa. Nếu trẻ xì hơi nhiều kèm phân lỏng liên tục, phân chua, nhiều bọt, có nhiều nhầy hoặc máu, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám.
Ngược lại, nếu trẻ xì hơi nhiều nhưng vài ngày mới đại tiện, phân khô cứng và rặn khó thì cần xem xét khả năng táo bón.
Cha mẹ có thể làm gì khi trẻ xì hơi quá nhiều?
Nếu trẻ vẫn khỏe mạnh và không có dấu hiệu cảnh báo, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản trong cách ăn bú và sinh hoạt.
Điều chỉnh cách cho trẻ bú
Với trẻ bú mẹ, cần chú ý để trẻ ngậm bắt vú phù hợp. Nếu dòng sữa xuống quá nhanh, tư thế bú có thể cần điều chỉnh để trẻ kiểm soát lượng sữa tốt hơn và hạn chế nuốt khí.
Với trẻ bú bình, nên lựa chọn núm ti có tốc độ dòng sữa phù hợp với độ tuổi. Sau cữ bú, cha mẹ có thể bế trẻ ở tư thế thích hợp để hỗ trợ ợ hơi.
Không vội đổi sữa
Trẻ hay xì hơi không đồng nghĩa với việc loại sữa đang sử dụng không phù hợp. Đổi sữa liên tục có thể khiến đường ruột phải thích nghi nhiều lần và làm cha mẹ khó xác định nguyên nhân.
Nếu trẻ xì hơi kèm phân chua, nhiều bọt hoặc đầy bụng, cần xem xét đồng thời chế độ bú, tính chất phân và khả năng tăng cân trước khi quyết định thay đổi sữa.
Theo dõi ăn uống, phân và cân nặng
Với trẻ đã ăn dặm, cha mẹ có thể ghi lại những thực phẩm trẻ ăn và thời điểm xuất hiện đầy hơi. Đồng thời, nên theo dõi đặc điểm phân, khả năng ăn uống và cân nặng.
Xì hơi nhiều kèm những dấu hiệu này nên đưa trẻ đi khám
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu tình trạng xì hơi nhiều kéo dài và đi kèm chướng bụng, đau bụng, quấy khóc thường xuyên hoặc ảnh hưởng rõ đến ăn bú. Những biểu hiện như nôn nhiều, sốt, tiêu chảy kéo dài, táo bón nặng, phân có máu hoặc bụng chướng căng cũng cần được đánh giá sớm.
Một dấu hiệu khác không nên bỏ qua là tăng trưởng. Nếu trẻ thường xuyên đầy hơi, ăn bú ít, sút cân hoặc chậm tăng cân, bác sĩ cần đánh giá cả hoạt động tiêu hóa và tình trạng dinh dưỡng.
Chuyên khoa Nhi tại Hệ thống Phòng khám PTA tiếp nhận trẻ từ sơ sinh đến 16 tuổi, bao gồm thăm khám bệnh lý đường tiêu hóa và tư vấn dinh dưỡng theo từng giai đoạn phát triển. Nếu trẻ hay xì hơi kèm chướng bụng, sôi bụng, phân bất thường, quấy khóc sau bú, ăn bú kém hoặc chậm tăng cân, cha mẹ có thể đưa con đến Hệ thống Phòng khám PTA để được bác sĩ thăm khám, tìm nguyên nhân và tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.
Xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ tránh tự đổi sữa, kiêng ăn hoặc sử dụng thuốc và sản phẩm hỗ trợ không cần thiết, đồng thời giúp hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động ổn định hơn.
