Trẻ bú xong quấy khóc, bụng căng, thường xuyên xì hơi hoặc ăn ít hơn bình thường là tình huống nhiều cha mẹ gặp phải. Phần lớn các trường hợp đầy bụng ở trẻ chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng nếu tình trạng lặp lại thường xuyên thì cần tìm nguyên nhân.
Đặc biệt, trẻ đầy bụng kéo dài có thể khiến con khó chịu, ngủ không ngon, bú ít hoặc biếng ăn. Thay vì vội đổi sữa hay sử dụng sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa, cha mẹ nên quan sát thời điểm xuất hiện triệu chứng và các biểu hiện đi kèm để có hướng xử lý phù hợp.
Vì sao trẻ đầy bụng và xì hơi nhiều?
Đầy bụng thường liên quan đến lượng khí tích tụ trong đường tiêu hóa. Ở trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa còn đang hoàn thiện nên tình trạng này có thể xuất hiện thường xuyên hơn người lớn.
Nuốt nhiều không khí trong lúc bú
Trẻ bú quá nhanh, ngậm bắt vú chưa phù hợp hoặc bú bình trong tư thế không đúng có thể nuốt nhiều không khí. Sau cữ bú, trẻ dễ bị căng bụng, xì hơi hoặc quấy khóc.
Nếu tình trạng thường xuất hiện ngay sau bú, cha mẹ nên kiểm tra lại tư thế bú, tốc độ dòng sữa và hỗ trợ trẻ ợ hơi sau khi ăn.
Ăn quá nhiều hoặc thay đổi thực phẩm
Với trẻ ăn dặm, việc ăn lượng thức ăn quá lớn trong một bữa có thể khiến hệ tiêu hóa phải hoạt động nhiều hơn. Một số loại thực phẩm cũng dễ tạo khí trong quá trình tiêu hóa.
Khi giới thiệu món mới, cha mẹ nên cho trẻ làm quen từng bước. Không nên thay đổi nhiều thực phẩm cùng lúc vì sẽ khó xác định món nào khiến trẻ khó chịu.
Táo bón khiến bụng trẻ căng
Phân lưu lại lâu trong đại tràng có thể khiến trẻ đầy bụng và ăn kém. Trẻ thường đi ngoài khó, phân khô cứng, rặn nhiều hoặc vài ngày mới đại tiện.
Nếu đầy bụng đi kèm táo bón, cha mẹ cần xem xét chế độ ăn, lượng nước và chất xơ phù hợp với độ tuổi thay vì chỉ tìm cách giảm hơi trong bụng.
Khả năng tiêu hóa lactose bị ảnh hưởng
Lactose có trong sữa mẹ và nhiều loại sữa công thức. Khi lactose không được tiêu hóa đầy đủ, phần còn lại xuống đại tràng có thể bị lên men và tạo khí.
Trẻ có thể sôi bụng, đầy hơi, xì hơi nhiều, đi phân lỏng, chua hoặc có bọt. Tuy nhiên, những dấu hiệu này chưa đủ để kết luận trẻ bất dung nạp lactose và cũng không phải lý do để tự chuyển sang sữa không lactose.
Trẻ đầy bụng phải làm sao để giảm khó chịu?
Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn bú tương đối tốt và không có triệu chứng bất thường, cha mẹ có thể bắt đầu bằng những điều chỉnh đơn giản trong sinh hoạt.
Điều chỉnh cách cho trẻ bú
Với trẻ bú mẹ, cần đảm bảo trẻ ngậm bắt vú phù hợp để hạn chế nuốt khí. Nếu mẹ có nguồn sữa nhiều và dòng sữa xuống nhanh, có thể cần điều chỉnh tư thế bú để trẻ kiểm soát dòng sữa tốt hơn.
Với trẻ bú bình, nên lựa chọn núm ti có tốc độ dòng sữa phù hợp với độ tuổi. Trong quá trình bú, cần giữ bình sao cho núm ti luôn có sữa, hạn chế trẻ hút nhiều không khí.
Sau cữ bú, cha mẹ có thể bế trẻ ở tư thế phù hợp và hỗ trợ ợ hơi.
Chia bữa ăn phù hợp
Trẻ ăn quá nhiều trong một bữa có thể nhanh đầy bụng và khó chịu. Với trẻ đã ăn dặm, cha mẹ có thể chia lượng thức ăn phù hợp trong ngày thay vì ép con ăn một lượng lớn.
Bữa ăn cũng cần cân đối giữa các nhóm dưỡng chất. Không nên tự loại bỏ nhiều thực phẩm chỉ vì trẻ đầy hơi trong một vài ngày.
Theo dõi thực phẩm và tính chất phân
Nếu đầy bụng thường xuất hiện sau một món ăn cụ thể, cha mẹ có thể ghi lại thực đơn và phản ứng của trẻ. Đồng thời, hãy quan sát số lần đại tiện, độ đặc, màu sắc và những thay đổi bất thường của phân.
Thông tin này giúp cha mẹ nhận ra quy luật và cũng hữu ích khi cần trao đổi với bác sĩ.
4 điều cha mẹ không nên làm khi trẻ đầy bụng
Không ít trường hợp triệu chứng chưa rõ nguyên nhân nhưng cha mẹ đã thay đổi chế độ ăn hoặc sử dụng nhiều sản phẩm khác nhau. Điều này đôi khi khiến hệ tiêu hóa của trẻ phải thích nghi liên tục.
Không liên tục đổi sữa
Trẻ đầy bụng không đồng nghĩa với việc sữa đang sử dụng không phù hợp. Nếu đổi sữa liên tục, cha mẹ càng khó xác định nguyên nhân thực sự.
Việc lựa chọn sữa cần xem xét độ tuổi, chế độ ăn, tính chất phân, khả năng tăng trưởng và các triệu chứng khác của trẻ.
Không tự chẩn đoán bất dung nạp lactose
Đầy hơi, sôi bụng và phân chua có thể gặp khi lactose không được tiêu hóa tốt, nhưng cũng xuất hiện trong nhiều vấn đề tiêu hóa khác.
Cha mẹ không nên chỉ dựa vào một vài triệu chứng để loại bỏ lactose hoặc ngừng sữa mẹ. Nếu nghi ngờ, trẻ cần được đánh giá toàn diện trước khi điều chỉnh chế độ sữa.
Không tự sử dụng thuốc
Thuốc, men tiêu hóa hoặc các sản phẩm hỗ trợ không phải lúc nào cũng cần thiết khi trẻ đầy bụng. Việc sử dụng cần phù hợp với nguyên nhân và độ tuổi.
Nếu trẻ thường xuyên gặp triệu chứng, dùng sản phẩm kéo dài mà không tìm nguyên nhân có thể khiến vấn đề chính bị bỏ sót.
Không bỏ qua tốc độ tăng cân
Cha mẹ thường tập trung vào chiếc bụng căng mà quên theo dõi cân nặng. Nếu trẻ đầy bụng thường xuyên, ăn bú ít và tăng cân chậm, vấn đề dinh dưỡng cần được quan tâm.
Khi trẻ đầy bụng kéo dài hãy tìm nguyên nhân cùng bác sĩ
Trẻ nên được đưa đi khám nếu đầy bụng kéo dài, thường xuyên tái diễn hoặc ảnh hưởng đến ăn uống và giấc ngủ. Đặc biệt, cha mẹ cần chú ý khi trẻ kèm nôn nhiều, sốt, đau bụng dữ dội, bụng chướng căng, tiêu chảy liên tục, táo bón kéo dài hoặc phân có máu.
Nếu trẻ không có biểu hiện cấp tính nhưng thường xuyên sôi bụng, đầy hơi, ăn bú kém hoặc chậm tăng cân, việc đánh giá cả tiêu hóa và dinh dưỡng cũng cần thiết.
Hệ thống Phòng khám PTA tiếp nhận trẻ từ sơ sinh đến 16 tuổi, bao gồm thăm khám các bệnh lý đường tiêu hóa và tư vấn dinh dưỡng theo từng giai đoạn phát triển. Nếu trẻ đầy bụng kéo dài, xì hơi nhiều, thường xuyên sôi bụng, phân bất thường, ăn bú kém hoặc chậm tăng cân, cha mẹ có thể đưa con đến Hệ thống Phòng khám PTA để được bác sĩ thăm khám, tìm nguyên nhân và tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.
Xác định đúng nguyên nhân giúp cha mẹ tránh tự đổi sữa, kiêng ăn hoặc sử dụng thuốc không cần thiết, đồng thời hỗ trợ trẻ ăn uống thoải mái và phát triển tốt hơn.
