Táo bón là một trong những rối loạn tiêu hóa phổ biến ở trẻ nhỏ. Không ít trẻ có thể vài ngày mới đi ngoài một lần, khiến nhiều cha mẹ lo lắng không biết tình trạng này có bình thường hay không. Thực tế, số lần đi ngoài không phải là yếu tố duy nhất để đánh giá táo bón. Điều quan trọng hơn là tính chất phân, mức độ khó khăn khi đại tiện và thời gian tình trạng này kéo dài.
Vậy trẻ táo bón bao lâu thì nguy hiểm? Trong hầu hết trường hợp, táo bón chức năng có thể cải thiện nếu được điều chỉnh chế độ ăn và thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, trẻ cần được bác sĩ thăm khám sớm để tránh biến chứng.
Bao lâu không đi ngoài thì được coi là táo bón?
Mỗi trẻ có tần suất đi ngoài khác nhau tùy theo độ tuổi và chế độ ăn.
Trẻ bú mẹ hoàn toàn có thể đi ngoài nhiều lần trong ngày hoặc vài ngày mới đi một lần nhưng phân vẫn mềm, trẻ bú tốt và tăng cân bình thường thì chưa chắc đã là táo bón.
Ở trẻ lớn hơn, táo bón thường được nghĩ đến khi trẻ đi ngoài dưới 3 lần mỗi tuần, phân khô cứng, phải rặn nhiều hoặc đau khi đại tiện. Một số trẻ vẫn đi ngoài hằng ngày nhưng phân rất cứng, thành viên nhỏ hoặc luôn phải rặn mới đi được thì vẫn được xem là táo bón.
Trẻ táo bón bao lâu thì nguy hiểm?
Không có một mốc thời gian tuyệt đối áp dụng cho tất cả trẻ. Tuy nhiên, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ bị táo bón kéo dài trên 2 tuần, hoặc tình trạng tái diễn nhiều lần dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt.
Khi táo bón kéo dài, phân tích tụ lâu trong đại tràng sẽ ngày càng khô và cứng hơn. Mỗi lần đi ngoài đều gây đau khiến trẻ sợ đại tiện, cố nhịn đi ngoài. Điều này tạo thành một vòng xoắn bệnh lý: càng nhịn thì phân càng to và cứng, việc đi ngoài càng khó khăn hơn.
Nếu không được điều trị đúng, táo bón mạn tính có thể kéo dài nhiều tháng và cần thời gian điều trị tương đối lâu để phục hồi chức năng đại tiện bình thường.
Những dấu hiệu cho thấy táo bón đã trở nên nghiêm trọng
Thay vì chỉ quan tâm trẻ bao nhiêu ngày chưa đi ngoài, cha mẹ nên theo dõi các biểu hiện đi kèm.
Nếu trẻ đau nhiều mỗi lần đại tiện, khóc khi đi ngoài hoặc xuất hiện máu tươi dính trên phân do nứt hậu môn thì cần đưa trẻ đi khám. Đây là dấu hiệu cho thấy phân đã quá cứng và gây tổn thương hậu môn.
Ngoài ra, trẻ bị chướng bụng, đau bụng kéo dài, nôn ói, bỏ bú hoặc bỏ ăn cũng cần được bác sĩ đánh giá vì có thể liên quan đến tình trạng ứ phân nhiều hoặc các bệnh lý tiêu hóa khác.
Một số trẻ bị táo bón lâu ngày còn xuất hiện hiện tượng són phân, quần lót thường xuyên dính phân lỏng. Nhiều phụ huynh nhầm lẫn đây là tiêu chảy, nhưng thực tế có thể là phân lỏng rỉ ra xung quanh khối phân lớn đang mắc kẹt trong trực tràng.
Táo bón kéo dài có thể gây ra những biến chứng gì?
Nhiều người cho rằng táo bón chỉ khiến trẻ khó chịu vài ngày rồi sẽ tự khỏi. Tuy nhiên, nếu kéo dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.
Biến chứng thường gặp nhất là nứt kẽ hậu môn. Vết nứt khiến trẻ đau dữ dội mỗi lần đi ngoài, từ đó hình thành tâm lý sợ đại tiện và tiếp tục nhịn đi ngoài.
Ở một số trẻ, trực tràng bị giãn do chứa phân trong thời gian dài, làm giảm cảm giác buồn đi vệ sinh. Khi đó, trẻ có thể bị són phân mà không kiểm soát được.
Táo bón kéo dài còn khiến trẻ chán ăn, đầy bụng, hấp thu dinh dưỡng kém, ảnh hưởng đến cân nặng và sự phát triển thể chất nếu không được điều trị đúng.
Cha mẹ nên làm gì khi trẻ mới bị táo bón?
Ngay khi trẻ có dấu hiệu táo bón, cha mẹ nên điều chỉnh chế độ ăn bằng cách tăng lượng rau xanh, trái cây giàu chất xơ như lê, đu đủ, kiwi, mận hoặc khoai lang đối với trẻ đã ăn dặm. Đồng thời, cần đảm bảo trẻ uống đủ nước theo nhu cầu từng độ tuổi.
Bên cạnh đó, hãy khuyến khích trẻ vận động hằng ngày và tập thói quen đi vệ sinh vào một khung giờ cố định, đặc biệt sau bữa sáng hoặc sau bữa ăn. Không nên quát mắng hay tạo áp lực khi trẻ chưa đi ngoài được vì điều này dễ khiến trẻ càng sợ đại tiện.
Cha mẹ cũng không nên tự ý sử dụng thuốc nhuận tràng, thuốc thụt hậu môn hoặc các mẹo dân gian kéo dài khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Điều trị không đúng có thể làm che lấp triệu chứng hoặc khiến táo bón tái phát nhiều lần.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu có một trong các biểu hiện sau:
- Táo bón kéo dài trên 2 tuần.
- Đi ngoài dưới 3 lần mỗi tuần kèm phân rất cứng.
- Có máu khi đại tiện hoặc nứt hậu môn.
- Đau bụng nhiều, bụng chướng hoặc nôn.
- Bỏ bú, biếng ăn, chậm tăng cân.
- Táo bón tái phát nhiều lần.
- Trẻ sơ sinh chậm đi phân su hoặc xuất hiện táo bón ngay từ những tháng đầu đời.
Việc thăm khám giúp bác sĩ xác định nguyên nhân gây táo bón, loại trừ các bệnh lý như bệnh Hirschsprung, suy giáp, dị tật hậu môn – trực tràng hoặc các rối loạn tiêu hóa khác trước khi xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Với câu hỏi trẻ táo bón bao lâu thì nguy hiểm, câu trả lời không chỉ phụ thuộc vào số ngày trẻ chưa đi ngoài mà còn dựa trên các triệu chứng đi kèm. Nếu táo bón kéo dài trên 2 tuần, tái diễn nhiều lần hoặc xuất hiện các dấu hiệu như đau nhiều khi đại tiện, chảy máu hậu môn, bụng chướng, nôn ói hay chậm tăng cân, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt. Phát hiện và điều trị đúng từ giai đoạn đầu sẽ giúp trẻ tránh được các biến chứng và nhanh chóng phục hồi chức năng tiêu hóa.
Nếu bé thường xuyên bị táo bón, nhiều ngày không đi ngoài, đau khi đại tiện hoặc táo bón tái phát nhiều lần, phụ huynh hãy đưa con đến Hệ thống Phòng khám PTA để được các bác sĩ chuyên khoa Nhi và Tiêu hóa – Dinh dưỡng thăm khám. Tại PTA, trẻ sẽ được đánh giá nguyên nhân gây táo bón, tư vấn chế độ dinh dưỡng phù hợp và xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, giúp cải thiện chức năng tiêu hóa, hạn chế táo bón tái phát và hỗ trợ trẻ phát triển khỏe mạnh.
